Geneza i przeznaczenie formatu SOU

W polskim systemie oświaty mamy w chwili obecnej trzy podstawowe kategorie instytucji, które wymieniają między sobą dane o uczniach:

• szkoły (szerzej - placówki oświatowe kształcące i wychowujące),
• organy prowadzące szkoły,
• okręgowe komisje egzaminacyjne.

Dane o uczniach płyną pomiędzy tymi instytucjami masowo w następujących okolicznościach:

• w związku z rozpoczynaniem realizacji obowiązku szkolnego i kontrolą spełniania obowiązku nauki (gdzieniegdzie),
• w trakcie corocznej rekrutacji,
• w związku z ocenianiem zewnątrzszkolnym.

Poza tym okazjonalnie wymieniane są dane o uczniach migrujących pomiędzy szkołami w trakcie roku szkolnego.

Jedynie w ostatnim z wymienionych przypadków przepływ danych o uczniach jest zinformatyzowany i jednorodny, niestety, zorientowany wyłącznie na potrzeby corocznych akcji. W pozostałych przypadkach jest on niemal całkowicie "papierowy", a tam, gdzie jest zinformatyzowany - niejednorodny.

Najbardziej pracochłonną częścią procesu informatyzacji przetwarzania danych o uczniach jest przeniesienie tych danych do postaci elektronicznej i zapewnienie im wiarygodności. Idealną byłaby sytuacja, w której dane każdego ucznia przyjmowałyby postać elektroniczną w chwili jego pierwszego kontaktu z systemem oświaty i towarzyszyły mu do chlubnego końca jego edukacyjnej drogi bez konieczności wielokrotnego zmieniania postaci.

Na rynku oprogramowania posługującego się ewidencjami uczniów istnieje absolutna dowolność tworzenia rozwiązań, zwłaszcza zaś dowolność kategoryzowania informacji. Stanowi to zasadniczą przeszkodę w integrowaniu tego oprogramowania i nie pozwala osiągać spodziewanych korzyści z informatyzacji oświaty. Jednocześnie brak jakichkolwiek oznak instytucjonalnych działań zbliżonych do podjętych przez czołowe kraje świata (np. amerykański projekt Schools Interoperability Framework czy Pupil Level Annual Schools’ Census brytyjskiego ministerstwa edukacji). Niniejsza propozycja jest pierwszą w polskiej oświacie próbą uporządkowania obiegu informacji o uczniu.

Przeznaczenie SOU

Standard opisu ucznia (SOU) stanowi platformę wymiany danych pomiędzy programami operującymi na ewidencjach uczniów. Podstawowymi obszarami jego zastosowań są:

• przepływ uczniów pomiędzy szkołami,
• nabór (rekrutacja) uczniów do szkół,
• drukowanie świadectw szkolnych,
• napełnianie danymi uczniów wszelkich rejestrów, np. czytelników w bibliotece szkolnej.

Pośród przyszłych zastosowań należy postrzegać także:

• kontrolę spełniania obowiązku szkolnego i obowiązku nauki,
• system egzaminów zewnętrznych.

Zalety SOU

Standard opisu ucznia jest:

• otwarty - zakłada się jego stały rozwój w następstwie pojawiania się nowych potrzeb informacyjnych, nowych uregulowań prawnych oraz udoskonaleń technologicznych,
• niezależny od platformy programowej i sprzętowej - może służyć do wymiany danych pomiędzy programami działającymi w rozmaitych systemach operacyjnych na komputerach różnej konstrukcji,
• czytelny dla człowieka - ma postać sformatowanego tekstu, nie wymaga więc specjalnej wiedzy ani specjalnych narzędzi do analizowania danych.